Ουτοπία | Σταμάτης Παρασκευάς

 

Συχνά εξαντλείται σε φιλοσοφικά τσιτάτα και θεωρητικούρες δίχως αύριο. Η αλήθεια είναι ότι ή θεωρείται μεγαλεπίβολο σχέδιο, πρόταγμα κάθε καιρού και κάθε κοινωνίας, πρόσκληση βαθιά προσωπική και υπαρξιακή. Η ουτοπία που μιλήθηκε, τραγουδήθηκε, ενέπνευσε και συνεχίζει και θα συνεχίζει στις δυστοπίες κάθε εποχής είναι στοιχείο της ιδεολογίας και της κοσμοθεωρίας του καθενός και στοιχείο του zeitgeist, είναι στοιχειό κομβικό στις παρέες, τις μεγαλύτερες ομάδες, τους ηρωισμούς ή τις ψιθυριστές προσευχές.

Ο όρος «ουτοπία» (από το ελληνικό ου+τόπος) είναι το όνομα για μιαν ιδανική κοινότητα ή κοινωνία. Δημιουργός του όρου είναι ο Άγγλος συγγραφέας Τόμας Μορ που το 1518 έγραψε το ομότιτλο βιβλίο. Ουτοπία είναι η αναζήτηση του ανέφικτου ή ένα κράμα ιδεατών μορφών που θα μπορούσε να προσλάβει η κοινωνική ζωή. Όπως έχει εύστοχα διατυπωθεί: η Ιστορία δημιουργεί ουτοπίες και οι ουτοπίες δημιουργούν Ιστορία. Βέβαια, δεν είναι όλες οι ουτοπίες θετικές!

Ουτοπία φυγής ή Ουτοπία ανασυγκρότησης;

 

Σύμφωνα με τον Λιούιος Μάνφορντ οι κοσμικές ουτοπίες (κάποια μελλοντική κατάσταση κοινότητας ή κοινωνίας χωρίς την επέμβαση του θείου) έχουν δύο ουσιαστικές λειτουργίας που τις διαχωρίζουν: ουτοπίες φυγής και ουτοπίες ανασυγκρότησης.
Οι ουτοπίες φυγής αφήνουν τον εξωτερικό κόσμο ως έχει ενώ οι δεύτερες επιδιώκουν την αλλαγή. Ουτοπικό θα ονομάζαμε, λέει ο Καρλ Μανχάιμ, εκείνο τον προσανατολισμό που όχι μόνο υπερβαίνει την πραγματικότητα, αλλά και που περνά στη δράση και διασπά την υφιστάμενη τάξη του Είναι. Η ανατροπή είναι το κύριο χαρακτηριστικό μιας ουτοπίας. Χρειαζόμαστε, λοιπόν, σήμερα μιαν/την Ουτοπία;

 

Ο Χάρτης για την Ουτοπία

 
Πάντα χρειάζεται ένας χάρτης για το κυνήγι του θησαυρού. Στο δρόμο μπρεί να μεταμορφώνεται ο θησαυρός, όπως να μεταμορφώνεται κι ο χάρτης. Πάντα η Ουτοπία θα ψάχνει για καινούρια οχήματα και νέα οράματα, αναπαράγεται και διαμορφώνεται, περνά από τις συμπληγάδες των απόψεων, ότι η κοινωνία για να αλλάξει πρέπει να αλλάξει ο άνθρωπος ή ότι η κοινωνία αλλάζει και ακολουθεί ο άνθρωπος.
«Ως τότε ας ξυπνάμε αυτούς που κοιμούνται.
Όχι αυτούς που ονειρεύονται.»

Έτσι, λοιπόν, με αυτές τις ελάχιστες σκέψεις θα ξεκινήσουμε ένα μικρό οδοιπορικό στις ουτοπίες, πάντα κρατώντας σαν κοινό μυστικό πως:

 

«Η ουτοπία βρίσκεται στον ορίζοντα

Όποτε κάνω δυο βήματα να την πλησιάσω
αυτή απομακρύνεται δυο βήματα.

Αν προχωρήσω δέκα βήματα μπροστά
αυτή ξεγλιστράει δέκα βήματα ακόμη πιο πέρα.

Όσο μακριά κι αν πάω
ποτέ δεν τη φτάνω.

Τότε, σε τι χρησιμεύει η ουτοπία;
Ακριβώς σε αυτό, στο να μας κάνει να προχωράμε μπροστά.»

Eduardo Calcano

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s