Βιβλιοπαρουσίαση: Άβατον – Βασίλης Σταματίου | Σταμάτης Γκαβέτας

Δεν γνωρίζω προσωπικά τον κο Βασίλη Σταματίου και δεν είμαι κριτικός λογοτεχνίας, χρειάζονται ειδικές γνώσεις τις οποίες δεν κατέχω. Είμαι όμως ένας αρκετά καλός αναγνώστης και με αυτή την ιδιότητα θα γράψω δυο λόγια. Μου έδωσαν τη συμβουλή να διαβάσω πρώτα το δεύτερο μυθιστόρημα και μετά το πρώτο. Εγώ βέβαια σαν μετρ του φάλτσου που είμαι τα έκανα αντίθετα και ξεκίνησα να γράφω παρουσίαση για το πρώτο. Γρήγορα κατάλαβα τη γκάφα μου και το διόρθωσα. Ας είναι, σίγουρα δεν έχασα. Όσοι με ξέρουν θα είναι σίγουροι για την προφορική μου φλυαρία και το φειδωλό γράψιμο και επειδή εδώ είναι γραμμένο το κείμενο σας υπόσχομαι πως δε θα σας κουράσω και δε θα σας αποκαλύψω πολλά για την υπόθεση του βιβλίου. Να μιλήσω για το Άβατον, θα αστειεύεστε βέβαια, τι να πω για αυτό το μυθιστόρημα; Το μόνο που θα μπορούσα να πω είναι πως πρέπει να κοινωνήσει σε όλη την Ελλάδα…

Η πεζογραφία στην Ελλάδα είναι σε μεγάλο βαθμό ανεπτυγμένη, συνέχεια ξεπηδάνε λογοτέχνες που γράφουν, γράφουν αλλά πολύ λίγα έχουν να μας πουν. Είναι περιχαρακωμένοι στην αυτοαναφορικότητα τους. Στη συγκεκριμένη περίπτωση του συγγραφέα μας αυτό δε συμβαίνει, οι ήρωες του ανοίγονται κοινωνικά και ίσως έτσι να περιγράφεται και η λύση σε πολλά ζητήματα που μαστίζουν την εποχή μας. Η μοναξιά και η κατάθλιψη που είναι προβλήματα του χρονικού πλαισίου που βιώνουμε, στις σελίδες του βιβλίου δεν διακρίνονται και αυτό γιατί λειτουργεί ο θεσμός της οικογένειας που είναι πολύ δυνατός όπως επίσης και οι σχέσεις των ανθρώπων που είναι ουσιαστικές και όχι τυπικές.                  Οι ήρωες του βιβλίου δεν φύτρωσαν από το πουθενά, έχουν πίσω τους μια οικογένεια. Την ελληνική οικογένεια με τα θετικά τους και τα αρνητικά τους. Μέσα από τις οικογένειες αυτές χαρτογραφούνται πόλεις ολόκληρες, η ελληνική επαρχεία αλλά και η πρωτεύουσα. Είναι πολύ ωραίο και υπάρχει από την εποχή του Ομήρου στην Ιλιάδα, το γενεαλογικό δένδρο των ηρώων. Μας δίνεται η ευκαιρία να τους γνωρίσουμε καλύτερα, τα βιώματα τους και πως διαμορφώθηκε η ιδιοσυγκρασία του χαρακτήρα τους. Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να αντιληφθούμε γιατί εκφράζονται με τον τρόπο τον οποίο εκφράζονται, να τους δικαιολογήσουμε ή να τους απορρίψουμε. Το γλωσσικό ιδίωμα είναι τόσο όσο να μην κουράζει τον αναγνώστη και να χρειάζεται λεξικό ειδικό για να καταλάβει. Ο συγγραφέας είναι συλλέκτης ιστοριών τα αφτιά του είναι παντού μέσα στις πόλεις. Τα μάτια του είναι μάτια μας. Δεν είναι λίγες οι φορές που αισθάνθηκα τα μάτια μου να κοιτούν μέσα από τους ήρωες. Την τραγικότητα τους, τις χαρές, τις αγωνίες και τις λύπες τους. Μερικές φορές ίσως να με κοιτούσαν κιόλας και να ζητούσαν από μένα να πάρω θέση. Δεν ξέρω, ακόμα περιδιαβαίνουν στο νου μου. Η πλοκή είναι άμεσα συνυφασμένη με τις σχέσεις των ανθρώπων. Κουμπαριές, φιλίες, συγγένειες παίζουν το δικό τους ρόλο όχι σαν να υποβόσκουν αλλά σα να έχουν πρωτεύουσα σημασία στις ζωές των ανθρώπων. Υπάρχει κάτι το ιερό σε όλα αυτά το οποίο έχουμε απολέσει. Ίσως ο συγγραφέας να θέλει να περιγράψει εκείνη την εποχή που του έκανε μεγαλύτερη εντύπωση. Μερικές εποχές μπορεί να ήταν αυτόπτης μάρτυρας αυτών άλλες μπορεί να τις έχει απλά ακούσει. Η μνήμη γυρεύει να εγγραφεί μέσα μας και αυτό το καταφέρνει επιδέξια ο συγγραφέας. Οι οικογένειες  που περιγράφονται για να επανέλθω είναι χαρακτηριστικό δείγμα της ελληνικής οικογένειας. Υπάρχουν οι στοργικοί γονείς, οι κακές μητριές, οι αιμομίκτες θείοι, ναι δυστυχώς υπάρχουν και αυτοί. Όλοι έχουν το ρόλο τους σε αυτόν τον καμβά, είναι οι ήρωες που υποβοηθούν την ιστορία, αυτό το τρένο μέχρι να φθάσει στον τερματικό του σταθμό. Η περιγραφή των εικόνων έχουν ευτυχώς μια αφαιρετικότητα και όχι ελλειπτικότητα, αυτό βοηθάει τον αναγνώστη να φτιάξει το δικό του σκηνικό εκκινώντας, τον δικό του μπερντέ.                                                 Επειδή πάντα είχα μια αδυναμία στους περιθωριακούς ήρωες θα μιλήσω για αυτόν που μου άρεσε πιο πολύ. Είναι από την Καλαμάτα και σαν τύπος περιγράφεται με τα πιο μελανά χρώματα, όπως επίσης έχει και το πιο τραγικό τέλος παίρνοντας μαζί του και μια γυναίκα ή οποία καλείται να ζήσει το υπόλοιπο της ζωής της σε ψυχιατρείο. Έχω ζήσει τέσσερα χρόνια στην πόλη αυτή και επηρεάστηκα από την παρουσία του τόπου και του προσώπου. Είχα να δω τόσο ωραίο και ολοκληρωμένο κακό από τότε που διάβασα για τον Γιάννη τον Σκιαχτή τον ήρωα του Παπαδιαμάντη στο μυθιστόρημα του «Οι Έμποροι των Εθνών» ή ακόμα και από άλλον ένα συγγραφέα των περιθωριακών τον Πέτρο Πικρό. Δεν μου αρέσει επειδή είναι ένα τομάρι σαν άνθρωπος αλλά επειδή είναι πολύ ολοκληρωμένος σα λογοτεχνικός ήρωας.                                                                                    Η ιστορία επίσης παίζει πολύ μεγάλο ρόλο στην αφήγηση. Ο συγγραφέας δεν παίρνει κάποια θέση αλλά οι ήρωες του, είναι όλο σπόντες για τα πολιτικά της εποχής. Ο συγγραφέας πέρα από τη λαϊκή ιστορία των ανθρώπων είναι γνώστης και της ιστορίας των γεγονότων και μέσα στο μυθιστόρημα τις πλέκει αξιοθαύμαστα χωρίς φλυαρίες και φιοριτούρες. Ενώ στο πρώτο βιβλίο οι ιστορικές αναφορές λειτουργούν απλά για να μας βάλουν στο πνεύμα τις εποχής, στο Άβατον είναι μείζονος σημασίας και είναι αυτές που κινούν το γρανάζι της αφήγησης. Τα  πολιτικά τραύματα της Ελλάδας φαίνεται πως απασχολούν το συγγραφέα και τους ήρωες του οι οποίοι καλούνται να ενωθούν με το πλήθος και να ακολουθήσουν τη δική τους πορεία, άλλοτε τραγικά και άλλοτε σωτήρια. Οι συμπτώσεις που ακολουθούν και έρχονται να επιβεβαιώσουν τον τίτλο του βιβλίου δεν είναι ξεκάθαρες από την αρχή αλλά με μαεστρία δένουν το ρου της αφήγησης για να λάμψει στο τέλος η αλήθεια. Αυτό είναι επιτυχία γιατί κανείς δε υποψιάζεται πως ο συγγραφέας έχει σκοπό να κάνει κάτι τέτοιο δίνοντας του το πλεονέκτημα του αιφνιδιασμού.                                                                                                                         Ο έρωτας, είναι ο υποκινητής, είναι το καύσιμο σε κάθε περίπτωση, είναι ζωηφόρος, απολαυστικός, άλλοτε βίαιος και μερικές φορές καταλήγει και στο θάνατο. Οι ήρωες βιώνουν ερωτικά πάθη και μέσα από αυτά ζυμώνονται και αναδύονται σα χαρακτήρες. Είναι τόσο όμορφα τοποθετημένα τα ερωτικά σκιρτήματα των ηρώων που το βιβλίο δεν κινδυνεύει να πέσει στη λούπα του βίπερ.

Οι τελευταίες εκατό σελίδες είναι από τις καλύτερες που έχουν γραφτεί στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία. Η συναισθηματική φόρτιση είναι τόσο μεγάλη που χρειάζονται διαλλείματα για να μπορέσει να αντέξει κάποιος αυτό το λογοτεχνικό μεγαλείο που πέφτει πάνω του σα σιδερένια φτέρνα. Δεν θέλω να πω πως οι προηγούμενες σελίδες δεν είναι το ίδιο καλές αλλά λειτουργούν ως προθάλαμος, αν θέλετε για αυτό που πρόκειται να επακολουθήσει. Υπάρχει μια ντοκουμενταρίστικη θα μπορούσαμε να πούμε γραφή σε εκείνο το σημείο στο επίπεδο του Ζ του Βασιλικού.                                                                                                Θα αναρωτιέστε σίγουρα πως με τόσα καλά λόγια που έχω εκθειάσει το συγγραφέα θα μιλάμε για ένα φαινόμενο της παγκόσμιας λογοτεχνίας, όχι δεν πρόκειται. Στην Ελλάδα έχουμε πολλούς καλούς λογοτέχνες και ο Βασίλης Σταματίου είναι ένας από αυτούς. Το βιβλίο παρουσιάζει μια ατέλεια. Παρουσιάζονται δύο ήρωες, δε θα σας πω ποιοι που ενώ είναι φτιαγμένοι με πολύ δεξιοτεχνία δεν αναλύονται όσο πρέπει στο βιβλίο. Αυτό συμβαίνει κατά την άποψη μου γιατί το τέλος είναι τόσο πλήρες που δε χωράει τίποτε άλλο. Είναι όμως τόσο ωραίοι που με αυτήν την ατέλεια ο συγγραφέας μας δίνει την ευκαιρία να γίνουμε μέτοχοι στο βιβλίο και να τους πλάσουμε εμείς όπως θέλουμε. Προσωπικά τους έχω κλέψει νοητά και σκέφτομαι να γράψω μια νουβέλα με αυτούς. Αποτελεί για μένα οπότε πηγή έμπνευσης, γιατί όχι άλλωστε, ενάντια σε κάθε  τελειότητα.                          Διάβασα το βιβλίο σε ένα βράδυ ύστερα από ένα κουραστικό απόγευμα στη δουλειά μη μπορώντας να το αφήσω και είμαι σίγουρος πως το ίδιο θα κάνετε και εσείς. Θα έλεγα τολμώντας να φανώ υπερβολικός πως ο Βασίλης Σταματίου είναι σε ένα μικρότερο βαθμό ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες της Χαλκίδας, συγχωρείστε με αν διαφωνείται. Ο συγγραφέας δηλώνει αγράμματος στο λιτό βιογραφικό του και θα ήθελα να πως πω είναι πολύ γελασμένος αν νομίζει πως θα το πιστέψει αυτό όποιος διαβάσει το βιβλίο. Ο εκδότης μου είπε όταν μου το έδωσε για να προετοιμαστώ για να μην με επηρεάσει πως το βιβλίο έχει αρετές, δε μου είπε πως πρόκειται για ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα που γράφτηκαν από συντοπίτη μας εξαιρώντας βέβαια τον μεγάλο Σκαρίμπα. Αν έπαιρνα την απόφαση να γράψω μυθιστόρημα σίγουρα θα ακολουθούσα την δική του τεχνική. Συγχωρέστε με αν μίλησα λίγο αλλά όπως είπα και στην αρχή είμαι φειδωλός στο γράψιμο και θέλω να πιστεύω ουσιαστικός. Εύχομαι να είναι καλοτάξιδο και να μπει στις καρδιές όλων σας όπως μπήκε και στη δική μου.                                                                                     Τέλος αν και πολύ σημαντικό θα ήθελα να ευχαριστήσω το βιβλιοπωλείο Πορθμός και τον εκδότη κο Θοδωρή Παντούλα για την πρόσκληση όπως επίσης και τον συγγραφέα που παρόλο που όπως είπα δεν γνωριζόμαστε εμπιστεύτηκε σε εμένα την παρουσίαση του βιβλίου. Ελπίζω να φάνηκα αντάξιος των προσδοκιών τους.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s