Ψυχογενής ανορεξία: τo τέρας της διατροφής | Πάστα Φλώρα

Με τον όρο ψυχογενής ανορεξία εννοούμε την διαταραχή εκείνη κατά την οποία το άτομο, επιβάλλει στον εαυτό του την ασιτία, καθώς έχει κυριευθεί από έναν έντονο φόβο μήπως παχύνει. Τα άτομα που πάσχουν από αυτή τη διαταραχή αναφέρουν ότι αισθάνονται «παχιά» όταν το βάρος τους είναι φυσιολογικό .

Οι ασθενείς με ψυχογενή ανορεξία, όσο βάρος κι αν χάσουν δεν μπορούν να καθησυχάσουν τον φόβο τους για την παχυσαρκία.

Η ψυχογενής ανορεξία παρόλο που εμφανίστηκε παλαιότερα, μελετήθηκε από το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα.

Κατά τον Μεσαίωνα όμως αυτός ο περιορισμός συνδέθηκε με τον ασκητισμό με ύψιστο ιδεατό στόχο τη συνάντηση του θεού. Είναι πιθανό ωστόσο εκείνη την περίοδο, η ψυχογενής ανορεξία να καλυπτόταν πίσω από την εγκράτεια στην ικανοποίηση των σωματικών επιθυμιών που έπρεπε να επιδεικνύει κάθε ευσεβής χριστιανός.

Η λαιμαργία από την άλλη θεωρούταν ένα από τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα. Η πρώτη συμπτωματολογία ανορεξίας έγινε από το Βρετανό ιατρό Richard Morton τον 19ο αιώνα.

Πρόκειται για μια ασθένεια με ψυχολογική βάση και δεν είναι σωματική νόσος. Δεκατρία έτη μετά δυο γιατροί ο Charles Lasegue και William Gull το 1973, υποστήριξαν πως τα συμπτώματα της ψυχογενούς ανορεξίας είναι τα ίδια που τη χαρακτηρίζουν σήμερα. Σημαντική απώλεια σωματικού βάρους, αμηνόρροια, δυσκοιλιότητα, ψυχοκινητική ανησυχία και απουσία οργανικής αιτιολογίας των συμπτωμάτων.

Τον 20ο αιώνα τώρα, η ψυχογενής ανορεξία θεωρήθηκε ως ψυχική διαταραχή. Κυριάρχησε η ιδέα ότι οφειλόταν σε ενδοκρινική δυσλειτουργία και αντιμετωπιζόταν φαρμακευτικά με διάφορα εκχυλίσματα, δίχως να λαμβάνονται υπόψη οι ψυχολογικοί παράμετροι της διαταραχής.

Η διατροφή των ανορεκτικών ασθενών είναι περιορισμένη σε ποσότητα αλλά και σε ποικιλία. Οι επιλογές τροφών δεν είναι πάντα σταθερές κατά την πορεία της διαταραχής. Η αέναη προσπάθεια της ανορεκτικής ασθενούς να μειώσει το βάρος και να έχει τον έλεγχο της διατροφής της καθοδηγεί τις διαιτολογικές της προτιμήσεις.

Η παρασκευή και κατανάλωση του φαγητού γίνεται συχνά με καταναγκαστικό-ψυχαναγκαστικό τρόπο καθώς μετατρέπεται σε μία τελετουργία επιλογής της σωστής ποσότητας, ατομικών πιάτων και μαχαιροπίρουνων του ασθενή.

Αρκετοί πάσχοντες, έχουν το συνήθειο να μασάνε το φαγητό και να το φτύνουν είτε να οδηγούνται σε προκλητικό εμετό μετανιωμένοι καθώς ο οργανισμός δεν αντέχει την ποσότητα τροφής που δέχτηκε.

Ο ασθενής οδηγείται επίσης στην χρήση φαρμάκων για την πιο αποτελεσματική και γρηγορότερη απώλεια βάρους όπως, καθαρκτικών, διουρητικών και άλλων φαρμάκων.

Η προσπάθεια ανεύρεσης των παραγόντων εκείνων που συμβάλλουν στην έναρξη και διαιώνιση της ψυχογενούς ανορεξίας έχει στραφεί τόσο προς βιολογικούς όσο και προς ψυχοκοινωνικούς παράγοντες, όπως το κλίμα της οικογένειας, τα γεγονότα της ζωής που μας δημιουργούν στρες.

Οι ίδιοι οι ασθενείς, μετά τη χρόνια ανάρρωσή τους αποδίδουν περισσότερο σε προσωπικά αίτια όπως είναι οι υψηλές απαιτήσεις από τον εαυτό τους και λιγότερο σε οικογενειακά.

Η συνήθης ηλικία έναρξης της νόσου είναι από 16-18 ετών, αν και ένα ποσοστό ανορεκτικών αρχίζουν τη νόσο μετά τα 20 χρόνια. Η νόσος είναι 10-20 φορές συχνότερη στις γυναίκες από ότι στους άνδρες. Παρατηρείται ότι η πάθηση είναι αρκετά συχνότερη σε άτομα με ασχολίες ή επαγγέλματα που προδιαγράφουν λεπτά σώματα όπως μοντέλα, αθλητές, χορευτές και άλλα.

Όσον αφορά στις αιτίες που προκαλούν τη συμπεριφορά της ανορεξίας δε θεωρείται ότι υπάρχει μία και μοναδική αιτία. Γενετικοί και βιολογικοί παράγοντες πιθανολογείται ότι μπορεί να παίζουν κάποιο ρόλο στην ανάπτυξη του προβλήματος, τα αίτια όμως θεωρούνται κατά κύριο λόγο ψυχολογικά: χαμηλή αυτοεκτίμηση, διαταραχές προσωπικότητας, κοινωνικά και οικογενειακά προβλήματα.

Οι ψυχολογικές θεωρίες περιγράφουν την ψυχογενή ανορεξία ως μια αντίδραση στις αυξημένες απαιτήσεις της εφηβικής ηλικίας για αυτονομία, ανεξαρτησία, περισσότερη κοινωνική και σεξουαλική δραστηριότητα.

Κατά κάποιον τρόπο οι ασθενείς αντικαθιστούν τους φυσιολογικούς εφηβικούς προβληματισμούς με τη συνεχή ενασχόληση με το βάρος και με τον φόβο «μην παχύνουν».

Επιπλέον υπάρχουν ενδείξεις ότι οι ανορεκτικοί ασθενείς έχουν στενές, αλλά παρόλα αυτά διαταραγμένες σχέσεις με τους γονείς τους και ίσως αυτή καθεαυτή η ασθένεια να είναι μια ασυνείδητη προσπάθεια να αποσπάσουν το ενδιαφέρον των γονιών τους από την μη ισορροπημένη συζυγική τους σχέση.

Η θεραπεία ενός εκάστου περιστατικού είναι αναγκαίο να αντιμετωπίζεται από ομάδα ειδικών που να αποτελείται από ψυχίατρο, παιδίατρο ή παθολόγο, ψυχολόγο, διαιτολόγο και κοινωνική λειτουργό.

Η αντιμετώπιση αυτών των περιστατικών θα πρέπει να έχει πολλούς στόχους ταυτόχρονα. Θα πρέπει να βοηθήσει τους ασθενείς ώστε να διατηρήσουν ένα αποδεκτό επίπεδο διατροφής και να βελτιώσουν τις διατροφικές τους συνήθειες.

Θα πρέπει να αντιμετωπίσουν και να βελτιώσουν τις λανθασμένες αντιλήψεις σε σχέση µε το σώμα και το βάρος τους. Επίσης να αντιμετωπιστούν ψυχολογικά και ψυχιατρικά προβλήματα, συνάμα και πιθανά προβλήματα στην οικογένεια και πιθανές λανθασμένες διατροφικές συνήθειες.

Η ψυχογενής ανορεξία είναι μια ψυχική ασθένεια αναμφισβήτητα σοβαρή. Αν η κατάσταση δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα και αποτελεσματικά μπορεί να οδηγήσει σε απειλητικές για τη ζωή συνέπειες.

Θα ήταν ευχής έργο αν η οδυνηρή και δυνητικά αυτοκαταστροφική αυτή πάθηση δεν εμφανιζόταν στη ζωή μας και πρέπει παράλληλα με τις φροντίδες για πρωτοβάθμια πρόληψη (γενετική, συμβουλευτική, μητρομέριμνα, φροντίδα στην οικογένεια και στο σχολείο, προαγωγή της σωματικής υγείας και λοιπά) να δοθεί έμφαση στην έγκαιρη διάγνωση της ψυχογενής ανορεξίας.

Μέσω των θεραπειών αντίστοιχα της κάθε διαταραχής, μπορεί να επιτευχθεί άμεσα η καταστολή και η αντιμετώπιση της αιτιολογίας και συμπτωματολογίας που οδηγούν τον ασθενή στο άλλο άκρο της συμπεριφοράς, προσωπικότητας και υγείας του διαστρεβλώνοντας τον ψυχικό και σωματικό του κόσμο.

Πηγές:

Γονιδάκης, Φ. &  Βάρσου, Ε. (2008). Ψυχογενής Ανορεξία : Αυτοφυλακισμένες κοπέλες και το μονοπάτι προς την έξοδο. Αθήνα : Εκδόσεις  Βήτα.

Ganer, D.(1993). Pathogenesis of anorexia nervosa. New York : Plenum Press.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s